అనుబన్ధం అజానన్తః కర్మణాం అవిచక్షణాః ।శీఘ్రమేవ వినశ్యన్తి యథా త్వం వినశిష్యసి ॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకపఞ్చాశస్సర్గః (౨౬వ శ్లోకము) “ధర్మాధర్మ విచక్షణ సేయక, విచ్చలవిడిగా, ఇష్టం వచ్చినట్టు ప్రవర్తించే అజ్ఞానులు నీ వలెనే శీఘ్రముగా నాశనమవుతారు”, అని రావనుని హెచ్చరించాడు జటాయువు. ఈ హెచ్చరిక మనకు చేసినట్టుగా భావించి, ధర్మమార్గమును ఎల్లప్పుడూ అనుసరించే ప్రయత్నము చేద్దాము! Advertisements

యథాత్మనస్తథాన్యేషాం దారా రక్ష్యా విపశ్చితా॥ అర్థంవా యదివా కామం శిష్టాః శాస్త్రేష్వనాగతమ్ ।

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చాశస్సర్గః (౭-౮వ శ్లోకములు) సీతమ్మను చెరపట్టడం భయంకరమైన పాపకార్యమని హెచ్చరిస్తూ రావణాసురుడికి ఈ నీతి వాక్యాలు బోధించాడు జటాయువు: “ఎట్లాగైతే నీ భార్యను పరులనుండి కాపాడుతావో, అట్లే పరభార్యను కూడా కాపాడాలి. తెలివైనవారు అర్థకామాల విషయములో శాస్త్రవాక్కునే అనుసరిస్తారు”. పరస్త్రీలను కాపాడుట ప్రతి పురుషుని కనీస కర్తవ్యమని బోధించిన జటాయువే మనకు పరమగురువు.

రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః సాధుః సత్యపరాక్రమః । రాజా సర్వస్యలోకస్య దేవానాం మఘవానివ ॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తత్రింశస్సర్గః (౧౩వ శ్లోకము) శ్రీరాముడంటే ఏమిటో ఒక్క శ్లోకములో నిర్వచనము ఇచ్చాడు మహానుభావుడైన మారీచుడు: “శరీరము ధరించి దిగివచ్చిన ధర్మమే రాముడు. సకలప్రాణికోటికి హితవుకలిగించే సాధుజీవనుడు. అతని పరాక్రమమునకు తిరుగులేదు. దేవేంద్రుడు దేవతకు ప్రభువైనట్టే, ఈ సమస్త చరాచరసృష్టికి ప్రభువైన పరమాత్మ ఈ రాముడు”. అట్టి శ్రీరాముడు మనకి ఆదర్శము, ఆరాధ్యము కావాలి.

సులభాః పురుషా రజన్! సతతం ప్రియవాదినః । అప్రియస్య తు పథ్యస్య వక్తా శ్రోతా చ దుర్లభః ॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తత్రింశస్సర్గః (౨వ శ్లోకము) “ఓ రాజా! యజమాని యొక్క హితాహితములు పట్టించుకొనక, స్వలాభముకై ఇచ్చకపుమాటలాడేవారే చాలమంది ఉంటారు. కానీ తాత్కాలికముగా అప్రియమైనాసరే దీర్ఘకాల క్షేమంకరములైన ధర్మోపదేశములు ఇచ్చేవారు దొరకరు. దొరికినా వినేవారూ దొరకరు”, అని మారీచుడు రావణునితో పల్కెను. కాబట్టి, మనము ఎల్లప్పుడూ మనకి వత్తాసు పలికే వారితో కాక, ధర్మబుద్ధి కలవారితోనే మెలగాలి. రుచించకపోయినా, వారుచెప్పే ధర్మబోధనలను అనుసరించి జీవనము సాగించే ప్రయత్నము చేయాలి.

అవశ్యం లభతే జన్తుః ఫలం పాపస్య కర్మణః । ఘోరం పర్యాగతే కాలే ద్రుమాః పుష్పమివార్తవమ్ ॥౮॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనత్రింశస్సర్గః (౮వ శ్లోకము) “చెట్లు ఆయా ఋతువులను అనుసరించి తగిన విధముగా పూవులను, పండ్లను, పొందినట్టు, ప్రాణులు తమ పాపకృత్యములకు తగిన దుష్ఫలితములను తగిన సమయమురాగానే తప్పక అనుభవింతురు”, అని శ్రీరాముడు (మనలోని) ఖరునికి హితవు చెప్పెను.

న చిరం పాపకర్మాణః క్రూరా లోకజుగుప్సితాః । ఐశ్వర్యం ప్రాప్య తిష్ఠన్తి శీర్ణమూలా ఇవ ద్రుమాః ॥౭॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనత్రింశస్సర్గః (౬వ శ్లోకము) ఖరునికి హితవు పలుకుతూ, శ్రీరాముడీ శ్లోకము చెప్పెను: “పాపకర్మలను చేసే క్రూరులను లోకము అసహ్యించుకొనును. వ్రేళ్ళకు చీడపడితే మహావృక్షము సైతము క్రమముగా నిలువెల్లా ఎండిపోవును. అట్లే (ప్రారబ్ధబలముచే) దుష్టునికి మహైశ్వర్యము ప్రాప్తించినా అది అతని అధర్మవర్తనము వలన త్వరలోనే నశించును”. ఈ శ్లోకము ద్వారా “మనిషి పురోగతికి ధర్మమే మూలమని” మనకి చెప్పకనే చెపుతున్నాడు శ్రీరాముడు.

లోభాత్ పాపాని కుర్వాణః కామాద్వా యో న బుధ్యతే । భ్రష్టః పశ్యతి తస్యాన్తం బ్రాహ్మణీ కరకాదివ ॥౫॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనత్రింశ్శస్సర్గః (౫వ శ్లోకము) దేవతలకు కూడా జయింపరాని ఖరదూషణాదులను, వారి ౧౪౦౦౦ సేనలను, శ్రీరాముడొక్కడే క్రోద్ది వ్యవధిలోనే సంహరించెను. ఆ సందర్భములో చివరిగా ఖరునకు హితవు పలుకుతూ శ్రీరాముడీ శ్లోకము చెప్ఫెను: “కామముతోగానీ, లోభముచేగానీ దుష్కృత్యములు చేసి, మీదుమిక్కిలి పశ్చాత్తాపముకూడా చెందక ఉండే భ్రష్టులు, ఎట్లైతే నలికండ్లపాము వడగళ్ళను తానే మ్రింగి తాను మరణించునో, అట్లే దారుణ దుస్సహ దుర్గతులను తామే కోరికోరి పొందెదరు”. కావున ఇంద్రియనిగ్రహముతో శ్రాస్త్రవిహిత కర్మాచరణ చేయుటే ఇహపర…