బహవః సాధవో లోకే యుక్తా ధర్మమనుష్ఠితాః । పరేషామపరాధేన వినష్టాః సపరిచ్ఛదాః ॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః (౨౦వ శ్లోకము) రావణునికి సహాయము చేయనని చేపుతూ మారీచుడీ ధర్మవాక్యములు పలికెను: “సదాచారసంపన్నులైన సత్పురుషులు సైతము దుష్టసాంగత్యముచేయుటచే సమూలముగా నశించిన గాధలు లోకప్రసిద్ధములే కదా!”. కాబట్టి మనము దుష్టులకు వీలయినంత దూరముగా మెలగవలెనని తాత్పర్యము. Advertisements

పరదారాభిమర్శాత్ తు నాఽన్యత్ పాపతరం మహత్ ।

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్దే అష్టత్రింశస్సర్గః (౩౦వ శ్లోకము) “పరస్త్రీని కాంక్షించుట కంటే మహాపాపము మరి లేదు” అని మారీచుడు రావణుని హెచ్చరించెను. భారతీయులు, స్త్రీ లోని సౌందర్యమును త్రిలోకాలకూ అమ్మైన లలితాత్రిపురసుందరీ యొక్క విభూతిగా భావించి కీర్తింతురు, నమస్కరింతురు.

రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః సాధుః సత్యపరాక్రమః । రాజా సర్వస్యలోకస్య దేవానాం మఘవానివ ॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తత్రింశస్సర్గః (౧౩వ శ్లోకము) శ్రీరాముడంటే ఏమిటో ఒక్క శ్లోకములో నిర్వచనము ఇచ్చాడు మహానుభావుడైన మారీచుడు: “శరీరము ధరించి దిగివచ్చిన ధర్మమే రాముడు. సకలప్రాణికోటికి హితవుకలిగించే సాధుజీవనుడు. అతని పరాక్రమమునకు తిరుగులేదు. దేవేంద్రుడు దేవతకు ప్రభువైనట్టే, ఈ సమస్త చరాచరసృష్టికి ప్రభువైన పరమాత్మ ఈ రాముడు”. అట్టి శ్రీరాముడు మనకి ఆదర్శము, ఆరాధ్యము కావాలి.

సులభాః పురుషా రజన్! సతతం ప్రియవాదినః । అప్రియస్య తు పథ్యస్య వక్తా శ్రోతా చ దుర్లభః ॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తత్రింశస్సర్గః (౨వ శ్లోకము) “ఓ రాజా! యజమాని యొక్క హితాహితములు పట్టించుకొనక, స్వలాభముకై ఇచ్చకపుమాటలాడేవారే చాలమంది ఉంటారు. కానీ తాత్కాలికముగా అప్రియమైనాసరే దీర్ఘకాల క్షేమంకరములైన ధర్మోపదేశములు ఇచ్చేవారు దొరకరు. దొరికినా వినేవారూ దొరకరు”, అని మారీచుడు రావణునితో పల్కెను. కాబట్టి, మనము ఎల్లప్పుడూ మనకి వత్తాసు పలికే వారితో కాక, ధర్మబుద్ధి కలవారితోనే మెలగాలి. రుచించకపోయినా, వారుచెప్పే ధర్మబోధనలను అనుసరించి జీవనము సాగించే ప్రయత్నము చేయాలి.

అప్రమత్తశ్చ యో రాజా సర్వజ్ఞో విజితేన్ద్రియః । కృతజ్ఞో ధర్మశీలశ్చ స రాజా తిష్ఠతే చిరమ్ ॥౨౦॥

–శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే త్రయస్త్రింశస్సర్గః (౨౦వ శ్లోకము) “అనుక్షణము జాగరూకుడైయుండువాడు, పరిపాలనాది విషయములలో ఆరితేరినవాడు, ఇంద్రియ నిగ్రహము కలవాడు, చేసిన మేలు మరువనివాడు, ధర్మస్వభావము కలవాడు, అయిన రాజు చిరకాలము ప్రభువుగానిలువగలడు”, అని రావణునికి హితవు పలికెను కపటురాలైన శూర్పనఖ.

అవశ్యం లభతే జన్తుః ఫలం పాపస్య కర్మణః । ఘోరం పర్యాగతే కాలే ద్రుమాః పుష్పమివార్తవమ్ ॥౮॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనత్రింశస్సర్గః (౮వ శ్లోకము) “చెట్లు ఆయా ఋతువులను అనుసరించి తగిన విధముగా పూవులను, పండ్లను, పొందినట్టు, ప్రాణులు తమ పాపకృత్యములకు తగిన దుష్ఫలితములను తగిన సమయమురాగానే తప్పక అనుభవింతురు”, అని శ్రీరాముడు (మనలోని) ఖరునికి హితవు చెప్పెను.

న చిరం పాపకర్మాణః క్రూరా లోకజుగుప్సితాః । ఐశ్వర్యం ప్రాప్య తిష్ఠన్తి శీర్ణమూలా ఇవ ద్రుమాః ॥౭॥

— శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనత్రింశస్సర్గః (౬వ శ్లోకము) ఖరునికి హితవు పలుకుతూ, శ్రీరాముడీ శ్లోకము చెప్పెను: “పాపకర్మలను చేసే క్రూరులను లోకము అసహ్యించుకొనును. వ్రేళ్ళకు చీడపడితే మహావృక్షము సైతము క్రమముగా నిలువెల్లా ఎండిపోవును. అట్లే (ప్రారబ్ధబలముచే) దుష్టునికి మహైశ్వర్యము ప్రాప్తించినా అది అతని అధర్మవర్తనము వలన త్వరలోనే నశించును”. ఈ శ్లోకము ద్వారా “మనిషి పురోగతికి ధర్మమే మూలమని” మనకి చెప్పకనే చెపుతున్నాడు శ్రీరాముడు.